Theo truyền thuyết, thời Trịnh Nguyễn phân tranh làm dòng sông Gianh bị chia cắt thành hai bên. Những người lưu dân miền Nam thường nhìn về phía bên kia bờ bắc nhớ về quê hương mình. Nước mắt của họ chảy thành sông và từ sông chảy ra biển gọi là biển Nhật Lệ.

Thời điểm đẹp nhất để đến Nhật Lệ là từ tháng 5 đến tháng 8. Bạn hãy tranh thủ dậy sớm để chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang dã của một cửa sông Nhật Lệ đổ ra biển, tắm mình trong những con sóng lăn tăn hoặc phơi mình trên bãi cát. Lúc ấy bạn sẽ cảm nhận được hương vị của biển, của gió, của thiên nhiên hoang dã.

Du khách đến với thị xã Đồng Hới ngoài thú vui tắm biển còn có dịp thăm di tích Bàu Tró. Đứng trên đồi cát thuộc phường Hải Thành nhìn xuống, thấy biển và hồ chỉ cách nhau vài gang tay. Những ngày biển nổi sóng lớn cứ tưởng như biển sẽ hòa nhập vào với hồ. Lạ thay, dù gần nhau như vậy nhưng nước hồ lại ngọt như nước suối trên rừng. Người dân thị xã Đồng Hới trước đây thường ra hồ lấy nước về giặt quần áo cho trắng. Nước hồ thấm ra từ cát nên rất trong mát, là nguồn nước ngọt duy nhất cung cấp nước sinh hoạt cho cư dân thị xã Đồng Hới, vùng đất vốn bị nhiễm mặn từ bao đời nay.

Tục truyền rằng Bàu Tró là dấu chân để lại của một người khổng lồ khi đi qua vùng đất này. Vào mùa hè, khi mực nước trong hồ cạn xuống khoảng một phần ba, trông hồ giống như một dấu bàn chân trái khổng lồ. Bao quanh hồ là những dải rừng phi lao xanh ngăn ngắt trên một vùng cát trắng đến lóa mắt. Vài năm gần có rất nhiều đàn chim bay về cư trú trong rừng phi lao. Du khách tới thăm hồ, vãn cảnh thật không có gì thích thú bằng nghe tiếng sóng biển rì rào lẫn trong tiếng chim ríu rít, ru vào giấc ngủ êm đềm.